Wanneer snoei je welke plant?

3 vuistregels die altijd gelden

Voor elke plant, elk seizoen, elk gereedschap.

Veel tuiniers aarzelen bij rozen, maar het snoeien zelf valt mee als je weet hoe het zit. Rozen bloeien op hout dat ze in hetzelfde jaar maken. Hoe harder je ze in het voorjaar terugzet, hoe krachtiger de nieuwe scheuten en hoe mooier de bloei.

De hoofdsnoei doe je in maart, zodra de forsythia in jouw buurt geel kleurt. Dat is het betrouwbaarste teken dat de nachtvorsten achter de rug zijn en de sapstroom op gang komt. Knip de takken terug tot 15 à 30 cm boven de grond, afhankelijk van hoe groot de struik is. Knip altijd net boven een knop, en kies een knop die naar buiten wijst. De nieuwe scheut groeit die kant op, en een open struik geeft minder problemen met ziektes dan een struik die vol naar binnen groeit.

In juli doe je een zomersnoei: knip uitgebloeide bloemen terug tot direct boven een blad met vijf blaadjes. Dat lokt een tweede bloeironde uit in augustus en september.

Bij hortensia’s gaat het mis omdat er twee soorten in Nederlandse tuinen staan met een heel andere snoeiaanpak. Als je niet weet welke je hebt, is de kans groot dat je het verkeerd doet.

Boerenhortensia (Hydrangea macrophylla): voorzichtig snoeien

De gewone boerenhortensia bloeit op hout van het vorige jaar. De bloemknoppen overwinteren op de oude takken. Snoei je die weg, dan snoei je ook je bloemen weg. Laat de verwelkte bloemen daarom staan tot maart. Ze beschermen de knoppen eronder nog een beetje tegen vorst. Snoei in maart alleen de dode en beschadigde takken weg, en verwijder de alleroude takken bij de basis om de struik wat luchtiger te maken.

Pluimhortensia (Hydrangea paniculata): hard terugsnoeien

De pluimhortensia bloeit op hout van dit jaar. Snoei hem in maart fors terug, tot op twee of drie knoppen van het oude hout. Hoe harder je snoeit, hoe groter de bloempluimen. Als je hem met rust laat, wordt de struik elk jaar groter en worden de bloemen juist kleiner.

De vlinderstruik is een van de weinige planten waarbij je haast niet te hard kunt snoeien. Hij bloeit op nieuw hout, dus op scheuten die hij in hetzelfde jaar maakt. Als je hem in het voorjaar niet fors terugzet, groeit hij onstuimig door: de takken worden langer en dunner, de bloempluimen kleiner.

Snoei in maart, na de laatste flinke vorstperiode, alle takken terug tot 30 à 50 cm boven de grond. Uit de knoppen die dan uitlopen groeien krachtige scheuten die in juli en augustus volop bloeien en vlinders aantrekken.

In juni kun je de nieuwe scheuten toppen, dus het groeipunt wegknippen, om vertakking te stimuleren en meer bloempluimen te krijgen.

Een haag snoei je minimaal twee keer per jaar: eenmaal na de voorjaarsgroei en eenmaal aan het einde van de zomer. Zo houd je de lijn strak en voorkom je dat de haag van binnenuit kaal wordt.

De eerste snoeibeurt doe je in juni of begin juli, als het broedseizoen voorbij is en de voorjaarsgroei goed aangegroeid is. De tweede beurt doe je in augustus of begin september, voor de najaarssapstroom op gang komt.

Snoei de haag altijd in een licht tapse vorm: onder iets breder dan boven. Zo krijgen ook de onderste takken genoeg licht en blijft de haag vol tot aan de grond.

Taxus is de sterkste haagplant die er is. Je kunt hem tot op het kale hout terugsnoeien en hij loopt altijd opnieuw uit. Dat maakt hem geschikt voor strakke vormsnoei, maar ook voor het terugzetten van een haag die jaren niet goed is bijgehouden.

De eerste snoeibeurt doe je in mei of begin juni, na de voorjaarsgroei. De tweede in augustus. Snoei bij bewolkt weer, want direct zonlicht op verse snoeiwonden kan verkleuring veroorzaken.

De sering bloeit op hout van het vorige jaar. Snoei je haar in het vroege voorjaar, dan knip je je eigen bloemen weg. Dit is een van de meest gemaakte fouten in Nederlandse tuinen.

Snoei de sering direct na de bloei, doorgaans in mei of begin juni. Knip de uitgebloeide trossen weg en pak meteen ook de te lang uitgeschoten takken en kruisende twijgen aan. De plant heeft dan de rest van het seizoen om nieuwe bloemknoppen te vormen voor volgend jaar.

Lavendel is een van de weinige planten die je écht alleen gezond houdt door goed te snoeien. Zonder snoei verhouten de stelen van onderaf, valt de plant steeds verder uiteen en bloeit hij steeds minder. Een lavendel die je jarenlang niet snoeit, is na een paar jaar een kale, uit elkaar gevallen struik.

Snoei in maart de oude bloemstengels weg en knip de plant terug tot net boven het groene blad. Snoei daarna nooit in het hout, want lavendel loopt niet opnieuw uit vanuit oud kaal hout. Na de bloei in augustus doe je een tweede lichte snoei om de plant compact te houden.

Clematis geeft de meeste verwarring, omdat er drie groepen zijn met elk een andere snoeiaanpak. Als je niet weet in welke groep jouw clematis valt, is de kans groot dat je hem verkeerd snoeit.

• Groep 1 (vroege bloeiers, bijv. Montana): bloeien op oud hout. Snoei direct na de bloei in mei of juni, alleen voor de vorm.
• Groep 2 (dubbele bloeiers, bijv. Nelly Moser): bloeien twee keer. Licht terugsnoeien in februari of maart, en verwijder uitgebloeide stelen in juni.
• Groep 3 (zomerbloeiers, bijv. Jackmanii): bloeien op nieuw hout. Snoei in februari of maart hard terug tot 30 à 60 cm boven de grond. Dit is de meest voorkomende groep in particuliere tuinen.

Het juiste gereedschap

Goed gereedschap is geen luxe. Een rafelige snoeiwond herstelt slecht en trekt schimmel en ziekte aan.